Dijital pazarlama sözlüğü

Ajans görüşmelerinde geçen 67 terimin sade Türkçe karşılığı. Her tanım tek cümlede ne olduğunu, altındaki not ise pratikte neye yaradığını söylüyor. Kurumla ajansın aynı şeyi kastettiğinden emin olmak, çoğu yanlış anlaşılmayı baştan bitiriyor.

15 terim

Ölçüm ve analiz

A/B testi

İki sürümün aynı anda ve karşılaştırılabilir koşullarda yayınlanıp hangisinin daha iyi sonuç verdiğinin ölçülmesidir.

Yeterli veri birikmeden verilen karar tesadüfü ölçer. Test süresi hedef metriğin hacmine göre belirlenir, sabırsızlıkla değil.

Atıf (attribution)

Bir satışın hangi kanala veya temas noktasına yazılacağını belirleyen modeldir. Son tıklama, ilk tıklama ve veriye dayalı atıf en yaygın modellerdir.

Yalnızca son tıklamaya bakan bir ölçüm, talebi oluşturan üst huni kanallarını görünmez kılar ve o kanalların bütçesi kesilir. Mükemmel bir model yoktur; olan şey tek bir sayıya körü körüne güvenmemektir.

Başabaş ROAS

Reklamın ne kâr ne zarar ettiği ROAS seviyesidir. Katkı payınızın tersi olarak hesaplanır: katkı payı yüzde 25 ise başabaş ROAS 4'tür.

Bu sayı bilinmeden konulan ROAS hedefi tahmindir. Aynı ROAS bir markada kârlı, diğerinde zararlı olabilir.

CPA

Cost Per Acquisition, edinme başına maliyet

Bir satışı veya hedeflenen dönüşümü elde etmenin toplam reklam maliyetidir. Bütçe kaydırma kararlarının dayandığı asıl metrik budur.

CPL

Cost Per Lead, talep başına maliyet

Bir form veya talep toplamanın reklam maliyetidir. Toplam harcamanın gelen talep sayısına bölünmesiyle bulunur.

Düşük CPL tek başına iyi haber değildir: gelen taleplerin niteliği ölçülmediğinde ucuz ama işe yaramayan talep üretmek kolaydır. CPL her zaman ulaşılabilirlik ve satışa dönüşme oranıyla birlikte okunur.

CRO

Conversion Rate Optimization, dönüşüm oranı optimizasyonu

Mevcut trafikten daha fazla dönüşüm elde etmek için sayfa, form ve akışların iyileştirilmesi çalışmasıdır.

Reklam bütçesini artırmadan sonuç büyütmenin en ucuz yolu genellikle budur: dönüşüm oranındaki iyileşme tüm kanalların maliyetini aynı anda düşürür.

Dönüşüm oranı

Bir sayfayı ziyaret eden kişilerin, hedeflenen eylemi (form doldurma, satın alma) gerçekleştirme yüzdesidir.

Oran tek başına yanıltıcı olabilir: trafik hacmi arttığında ve kitle genişlediğinde oran düşerken mutlak dönüşüm sayısı artabilir. İkisi birlikte okunur.

Huni (funnel)

Bir kişinin markayı ilk gördüğü andan satın almaya kadar geçtiği aşamaların tamamıdır. Her aşamada bir kayıp olur, bu yüzden aşağı doğru daralır.

Huninin değeri aşamalar arası geçiş oranlarındadır: sorunun reklamda mı satışta mı olduğu ancak bu oranlara bakılarak söylenebilir.

Katkı payı

Bir satıştan, değişken maliyetler (ürün, kargo, komisyon, iade) düşüldükten sonra kalan tutardır. Reklam bütçesi bu tutardan karşılanır.

LTV

Lifetime Value, müşteri yaşam boyu değeri

Bir müşterinin ilişki süresi boyunca işletmeye bıraktığı toplam katkı payıdır. Tek siparişe değil, tekrar eden satın almalara bakar.

LTV hesaba katılmadığında çoğu müşteri kazanım kampanyası zararda görünür. Tekrar satın almanın olduğu her işte bütçe kararı LTV üzerinden verilmelidir.

ROAS

Return on Ad Spend, reklam harcamasının getirisi

Reklama harcanan her bir liranın kaç lira gelir getirdiğini gösteren orandır. Reklamdan gelen gelir, reklam harcamasına bölünerek hesaplanır.

ROAS gelir üzerinden hesaplanır, kâr üzerinden değil. Ürün maliyeti, kargo, iade ve komisyonlar düşülmediği için tek başına kârlılık göstermez. Anlamlı bir hedef koymak için önce kendi başabaş ROAS'ınızı bilmeniz gerekir.

Sunucu tarafı ölçüm

Conversions API, Dönüşüm API'si

Dönüşüm verisinin tarayıcı yerine doğrudan sunucudan reklam platformuna gönderilmesidir. Tarayıcı kısıtları nedeniyle kaybolan dönüşümlerin bir kısmını geri kazandırır.

UTM parametreleri

Bağlantının sonuna eklenen ve ziyaretçinin hangi kaynak, kampanya ve içerikten geldiğini analiz aracına söyleyen etiketlerdir.

Tutarsız yazılmış UTM etiketleri raporları bozar: aynı kampanya farklı yazımlarla birden çok satır olarak görünür. Adlandırma kuralı baştan yazılır ve herkes ona uyar.

18 terim

Reklam

Bütçe ölçekleme

Kazanan kampanyanın bütçesinin kademeli olarak artırılmasıdır. Ani ve büyük artışlar öğrenme aşamasını yeniden başlatır ve maliyeti yükseltir.

CPC

Cost Per Click, tıklama başına maliyet

Reklamınıza yapılan bir tıklama için ödediğiniz ortalama tutardır.

Düşük CPC iyi bir hedef değildir: ucuz tıklama çoğu zaman alakasız aramadan veya ilgisiz kitleden gelir. CPC yalnızca dönüşüm oranıyla birlikte anlam taşır.

CTR

Click Through Rate, tıklama oranı

Reklamı görenlerin ne kadarının tıkladığını gösteren orandır. Kreatifin ve mesajın ilgi çekiciliğinin en doğrudan ölçüsüdür.

Eşleşme türü

Bir anahtar kelimenin hangi aramalarla eşleşeceğini belirleyen ayardır. Tam, sıralı ve geniş eşleme farklı genişlikte trafik getirir.

Kontrolsüz geniş eşleme, hesaplarda israfın en yaygın kaynağıdır: çok tıklama, az dönüşüm.

Gösterim payı

Çıkabileceğiniz aramaların ne kadarında gerçekten göründüğünüzü ölçen orandır. Kaybın bütçeden mi yoksa sıralamadan mı kaynaklandığını da ayrı ayrı gösterir.

Kreatif yorgunluğu

Aynı görselin aynı kitleye çok kez gösterilmesiyle tıklama oranının düşüp maliyetin yükselmesidir. Panelde sebepsiz bir performans kaybı gibi görünür.

Çözümü kampanya ayarı değil, yeni kreatiftir. Bu yüzden kreatif üretimi tek seferlik iş değil, yürüyen bir süreçtir.

Lead formu

Kullanıcının siteye gitmeden doğrudan reklam platformu içinde doldurduğu form tipidir. Doldurma oranı yüksektir, buna karşılık talep niteliği genellikle daha düşüktür.

Bu formların CRM'e otomatik akması şarttır; elle indirilen listeler geç aranır ve talep soğur.

Negatif anahtar kelime

Reklamınızın çıkmasını istemediğiniz aramalar için tanımlanan engelleme listesidir. Arama kampanyalarında israfı azaltan en etkili tek araçtır.

Liste kurulumda bitmez. Her hafta arama terimleri raporu okunur ve boşa giden yeni aramalar listeye eklenir.

Öğrenme aşaması

Reklam algoritmasının kime göstereceğini keşfettiği başlangıç dönemidir. Bu dönemde maliyet oynaktır ve sonuçlar temsili değildir.

Kampanyaya sık müdahale etmek veya bütçeyi ani katlamak öğrenmeyi sıfırlar. Bütçenin çok sayıda kampanyaya bölünmesi de aynı sorunu üretir.

Ürün akışı (feed)

Ürünlerin başlık, görsel, fiyat ve stok bilgisini reklam platformlarına taşıyan veri dosyasıdır. Katalog reklamlarının tamamı buna dayanır.

Akış hatalıysa hiçbir kampanya ayarı bunu telafi etmez. E-ticaret kurulumunda ilk düzeltilen yer burasıdır.

Yeniden pazarlama (remarketing)

Siteyi ziyaret etmiş ama dönüşmemiş kişilere tekrar reklam gösterme kurgusudur. Genellikle en düşük maliyetli dönüşümleri üretir.

Sıklık sınırı konmadığında rahatsız edici hâle gelir ve markaya zarar verir. Kitle ve süre pencereleri bilinçli ayarlanır.

18 terim

Arama ve içerik

AEO

Answer Engine Optimization, cevap motoru optimizasyonu

İçeriğin, sorulan soruya doğrudan cevap verecek ve hazır cevap kutularına aday olacak biçimde kurgulanmasıdır.

Anahtar kelime yamyamlığı

Aynı konuyu hedefleyen birden çok sayfanın birbiriyle rekabet edip ikisinin de sıralamasını düşürmesidir.

Çözüm genellikle sayfaları birleştirip tek güçlü sayfaya yönlendirmektir. Ajans değişikliklerinden sonra en sık görülen sorunlardan biridir.

Arama niyeti

Bir aramayı yapan kişinin gerçekte ne istediğidir: bilgi mi arıyor, karşılaştırma mı yapıyor, yoksa satın almaya mı hazır.

Aynı sayfada iki farklı niyeti karşılamaya çalışmak ikisini de kaybettirir. Her sayfa tek bir niyete odaklanır.

Core Web Vitals

Google'ın sayfa deneyimini ölçtüğü üç temel metriktir: en büyük içeriğin yüklenme süresi (LCP), etkileşime tepki süresi (INP) ve düzen kayması (CLS).

E-E-A-T

Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness

Google'ın içerik kalitesini değerlendirirken baktığı deneyim, uzmanlık, otorite ve güvenilirlik başlıklarıdır.

Doğrudan bir sıralama düğmesi değildir; içeriğin nasıl değerlendirildiğini belirler. Gerçek yazar, doğrulanabilir işletme bilgisi ve kaynağa bağlanan iddialarla güçlenir.

GEO

Generative Engine Optimization, üretken motor optimizasyonu

Yapay zekâ arama motorlarının cevap üretirken sizin sayfanızı kaynak göstermesi için yapılan çalışmadır.

Ölçüsü sıralama değil, belirlenen sorularda markanın cevaplarda anılmasıdır. Şartı taranabilir bir site, net tanımlar ve doğrulanabilir bilgidir.

Google İşletme Profili

İşletmenin harita ve yerel arama sonuçlarındaki kartıdır. Kategori, hizmet, çalışma saati ve değerlendirmelerle beslenir.

LCP

Largest Contentful Paint

Sayfadaki en büyük görsel öğenin ekranda görünür hâle gelme süresidir. Kullanıcının 'sayfa açıldı' dediği andır.

llms.txt

Sitenin ne yaptığını ve hangi sayfanın hangi konuyu kapsadığını yapay zekâ sistemlerine özetleyen, kök dizinde yayınlanan metin dosyasıdır.

Zorunlu bir standart değildir; okunduğu durumda doğrudan bağlam sağlar. Robots kurallarında yapay zekâ tarayıcılarının engellenmemesi ise ondan önce gelir.

Öne çıkan snippet

Arama sonuçlarının en üstünde, sorunun cevabını doğrudan gösteren kutudur. Genellikle soruyu net ve kısa cevaplayan bir bölümden alınır.

robots.txt

Tarayıcı botlarına sitenin hangi bölümlerini tarayabileceklerini bildiren dosyadır. Yanlış bir kural tüm siteyi aramadan düşürebilir.

SEO

Search Engine Optimization, arama motoru optimizasyonu

Arama sonuçlarında reklamsız (organik) olarak görünürlük kazanma çalışmasıdır. Teknik sağlık, içerik ve otorite olmak üzere üç ayağı vardır.

Teknik SEO

Sitenin arama motorları tarafından sorunsuz taranıp indekslenmesini sağlayan çalışmadır: site haritası, kanonik etiketler, yönlendirmeler, hız ve mobil uyum.

İyi yazılmış bir sayfa, arama motoru ona ulaşamıyorsa hiç yazılmamış sayılır. Bu yüzden içerikten önce gelir.

Uzun kuyruk (long tail)

Arama hacmi düşük ama niyeti net olan, genellikle daha uzun aramalardır. Rekabeti azdır ve dönüşüm oranı yüksektir.

Yapısal veri (schema)

Sayfanın ne anlattığını makinelere açıkça söyleyen, standart bir sözlükle yazılmış işaretlemedir. Zengin sonuçların ve yapay zekâ alıntılarının şansını artırır.

Yerel SEO

Belirli bir bölgede yapılan aramalarda ve harita sonuçlarında görünürlük kazanma çalışmasıdır.

Adres ve telefon bilgisinin site, işletme profili ve dizinlerde birebir aynı yazılması yerel sıralamada doğrudan etkilidir.

10 terim

Satış ve CRM

İlk yanıt süresi

Talebin gelmesiyle ilk temasın kurulması arasında geçen süredir. Dijitalden gelen talepte en belirleyici tek metriklerden biridir.

Kişi genellikle birkaç yere birden yazmıştır. İlk arayan, konuşmanın çerçevesini de kurar.

Nitelikli talep

Hedef müşteri profiline uyan ve gerçekten satın alma ihtimali olan taleptir. Toplam talep sayısından çok bu sayı önemlidir.

Yüz talep getiren bir kampanya, doksanı profil dışıysa satış ekibinin haftasını yok eder. Formdaki tek niteleyici soru bu farkı yaratır.

Satış döngüsü

İlk temastan satışın kapanmasına kadar geçen ortalama süredir. Kampanya değerlendirme penceresi buna göre ayarlanır.

Döngü iki ayssa ikinci ayın sonundan önce alınan kampanya kararı eksik veriye dayanır.

Segment

Listenin davranışa veya aşamaya göre bölünmüş alt gruplarıdır. Herkese aynı mesajı göndermek en düşük karşılığı verir.

Tekrar satın alma oranı

Bir müşterinin ikinci ve sonraki siparişleri verme oranıdır. E-ticarette kârın büyük kısmı burada birikir.

Teslim edilebilirlik

Gönderilen e-postaların spam klasörüne düşmeden gelen kutusuna ulaşma oranıdır. SPF, DKIM ve DMARC kayıtlarıyla alan adı itibarına bağlıdır.

6 terim

Web ve teknik

Açılış sayfası (landing page)

Reklamdan gelen ziyaretçiyi karşılayan, tek bir vaat ve tek bir sonraki adım sunan sayfadır.

Reklam trafiğini ana sayfaya düşürmek en sık yapılan ve en pahalı hatalardan biridir: ana sayfa herkese hitap etmek zorundadır, reklamdan gelen kişi ise tek bir vaadin peşindedir.

Çerez onayı

Ziyaretçiden izleme çerezleri için açık rıza alınmasıdır. Onay verilmeden izleme başlatılmaz.

Onay reddedildiğinde bir kısım ölçüm kaybolur. Bu kayıp normaldir ve raporlarda dikkate alınır; onayı atlayarak ölçüm yapmak seçenek değildir.

Erişilebilirlik

Sitenin klavyeyle gezilebilir, ekran okuyucuyla okunabilir ve yeterli renk karşıtlığına sahip olmasıdır.

Bir uyum maddesi değil doğrudan dönüşüm konusudur: doldurulamayan form, sessizce kaybedilen ziyaretçi demektir.

Hemen çıkma oranı

Siteye girip hiçbir etkileşimde bulunmadan ayrılan ziyaretçilerin oranıdır. Yüksek değer genellikle mesaj uyumsuzluğuna veya yavaş açılışa işaret eder.

KVKK

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu

Kişisel verilerin işlenmesine ilişkin yükümlülükleri düzenleyen kanundur. Form, çerez ve CRM kurulumları buna göre yapılır.

Sunucu tarafı üretim (SSR)

Sayfanın HTML'inin tarayıcıda değil sunucuda oluşturulmasıdır. Hem hızı hem arama motorlarının içeriği görmesini iyileştirir.

Yukarı dön

Terimleri değil, sonuçları konuşalım

Bu sözlüğü, görüşmelerde tekrar tekrar açıkladığımız kavramları kalıcı hâle getirmek için yazdık. Kendi hesabınızda bu sayıların nerede durduğunu görmek isterseniz ücretsiz analizde birlikte bakıyoruz.